تفاوت‌های مسکن اجتماعی با مسکن مهر/ آیا دولت تدبیر و امید می‌تواند ضعفا را خانه دار کند؟

سرویس اقتصادی «سراج24»؛ مسکن اجتماعی طرحی است که در بسیاری از کشورهای اروپایی به اجرا درآمده است اما در بیشتر مواقع ناموفق بوده است.

این نوع از مسکن به این صورت است که دولت ها اقدام به ساخت مسکن می‌کنند و آن را به صورت اجاره‌های بلند مدت در اختیار برخی از افراد نیازمند جامعه قرار می‌دهند.

اما چند مورد در اینجا دارای اهمیت ویژه ای می باشد. یک اینکه ساخت تمام و کمال مسکن از صفر تا صد برای دولت بسیار هزینه بر است در حالی که با کمتر از نیمی از این هزینه می توان مسکن مهر با استفاده از آوره‌های مردمی ساخت و به صورت مالکیتی در اختیار آنها قرار داد.

در ضمن این نوع مسکن سازی نیاز به منابع مالی بسیار زیاد دارد که به نظر می رسد هم‌اکنون از توان مالی دولت خارج باشد.

همچنین با گذشت زمان این مسکن‌ها فرسوده می‌شوند و هزینه‌های تعمیر و نگهداری زیادی را متوجه دولت می‌کنند.

اما دولت یازدهم قصد دارد که ساخت این نوع مسکن را به بخش خصوصی واگذار کند که قطعا بخش خصوصی نیز برای رضای خدا کار نمی‌کنند و این مسکن‌ها را ارزان قیمت در اختیار مردم نمی گزارند.

در هر صورت وزیر راه و شهر سازی اعلام کرده که در حال بررسی نقاط ضعف این نوع از مسکن هستند.

از ابتدای پیروزی انقلاب در ایران به طور متوسط تاکنون هر دو سال یک‌بار یک سیاست جدید مسکن در کشور تصویب و اجرا شده است. استفاده از طرح زمین استیجاری 99 ساله به منظور کاهش قیمت تمام شده مسکن برای گروه‌های کم‌درآمد، رعایت حداقل استانداردهای ساختمان سازی در مقایسه با تولیدات فردی و سنتی در ایران، گستردگی مکانی ساخت مسکن مهر در سراسر ایران، صنعتی سازی و تجربه آن در مسکن اجتماعی، اهتمام دولت به امر مسکن اجتماعی بیش از سایر دولت‌ها، موفقیت نسبی این طرح در شهرهای با جمعیت کمتر از 25 هزار نفر و همچنین کاهش نسبت بهای مسکن به درآمد سالانه خانوار به یک تا سه سال برای متقاضیان مسکن مهر، از نکات مثبت اجرای سراسری طرح مسکن مهر در کشور به شمار می‌رود. 

با این حال تلقی نادرست از امر مسکن به عنوان سرپناه وخارج از فضای خرد شهری (محله‌ای)، عدم پوشش مسکن مهر برای گروه‌های اجتماعی کم درآمد، کمبود شدید زیرساخت‌ها و احداث مسکن مهر در خارج از محدوده قانونی شهر، عدم ارتباط واقعی بین زندگی شهری و پاسخگو نبودن مسکن مهر به نیازهای خانوار، تزریق پول مستقیم به نقدینگی کشور و ایجاد تورم به جای استفاده از پس اندازهای ملی در کنار کم توجهی به برنامه‌های بدیل مسکن مهر مانند تجدید حیات شهری (نوسازی بافت‌های فرسوده درون شهر) نکات منفی ساخت واحدهای مسکونی مهر است